Yangın Algılama Sistemi Hangi Binalarda Zorunludur?

Zorunluluk yüksekliğe mi, alana mı bağlı?

İkisine birden — ama “ve” değil, “veya” mantığıyla. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı; 19 Aralık 2007 tarihli ve 26735 sayılı Resmî Gazete) 75 inci maddesinin üçüncü fıkrasında şunu söyler: yapı yüksekliği veya toplam kapalı alanı Ek-7’deki değerleri aşan binalara otomatik yangın algılama cihazı tesis edilmesi mecburidir.

Bağlaç “veya” olduğu için tek bir değerin aşılması yeter. Dolayısıyla “binam alçak, kurtulurum” ya da “alanım küçük, gerek yok” akıl yürütmesi yanlıştır: tek katlı 6.000 m²’lik bir depo da, alanı küçük ama 55 metre yüksekliğindeki bir konut kulesi de kapsamdadır.

Yönetmelik bina yüksekliği (kot alınan noktadan saçak seviyesine) ile yapı yüksekliğini (bodrum katlar dâhil toplam yükseklik) ayırır. Yüksek bina tanımı da buradan gelir: bina yüksekliği 21,50 m’den veya 7 kattan fazla, yapı yüksekliği 30,50 m’den veya 10 kattan fazla olan binalar yüksek bina sayılır.

Yapı sınıfına göre Ek-7 eşikleri nelerdir?

#	Ek-7 yapı sınıfı	Yapı yüksekliği	Toplam kapalı alan	Sonuç
1	Konutlar	> 51,50 m	—	Eşik aşılırsa zorunlu
2	Konaklama amaçlı binalar (otel, pansiyon, yurt)	> 6,50 m	> 1.000 m²	Biri aşılırsa zorunlu
3	Kurum binaları (eğitim, yataklı sağlık, ayakta tedavi tesisleri)	—	—	Satır iptal edildi — eşik yok
4	Büro binaları	> 30,50 m	> 5.000 m²	Biri aşılırsa zorunlu
5	Ticaret amaçlı binalar	—	—	Satır iptal edildi — eşik yok
6	Endüstriyel amaçlı yapılar	—	—	Satır iptal edildi — eşik yok
7	Toplanma amaçlı binalar (yeme-içme, eğlence, müze, terminal)	—	—	Satır iptal edildi — eşik yok
8	Depolar	> 6,50 m	> 5.000 m²	Biri aşılırsa zorunlu
9	Yüksek tehlikeli yerler	> 6,50 m	> 1.000 m²	Biri aşılırsa zorunlu

İptal edilen dört satır, tabloyu okurken en çok hata yapılan bölümdür. Danıştay 10. Dairesi’nin 28/12/2021 tarihli, E. 2019/261 ve K. 2021/5537 sayılı kararı bu satırları iptal etmiş; karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 22/2/2023 tarihli, E. 2022/2463 ve K. 2023/317 sayılı onaması ile kesinleşmiştir. Yani bir okulun, kliniğin, mağazanın veya atölyenin küçük olması artık Ek-7’ye dayanan bir muafiyet gerekçesi değildir; bu yapılarda gereklilik yönetmeliğin diğer maddeleri ve itfaiye uygunluk denetimi üzerinden belirlenir.

Yangın uyarı butonu hangi binalarda zorunlu?

Otomatik dedektör zorunluluğu ile el ile çalışan yangın uyarı butonu zorunluluğu aynı şey değildir ve ayrı ayrı doğar. 75 inci maddenin ikinci fıkrası, butonlu uyarı sistemini üç durumda mecburi kılar:

1. Konutlar hariç, kat alanı 400 m²’den fazla olan iki ilâ dört katlı bütün binalar.
2. Konutlar hariç, kat sayısı dörtten fazla olan bütün binalar.
3. Konutlar dâhil bütün yüksek binalar.

Pratikte bu, Eskişehir’deki pek çok apartmanı otomatik algılama kapsamına sokmasa bile butonlu uyarı kapsamına sokar. Bir kattaki herhangi bir noktadan aynı kattaki bir butona yatay erişim uzaklığı 60 metreyi geçemez; butonlar döşemeden 110 – 130 cm yükseklikte olur.

Sesli uyarı tarafında da somut eşikler vardır: uyarı sesinin ortalama ortam ses seviyesinin en az 15 dBA üzerinde olması, uyuma mahalleri ile banyo ve duşlarda en az 75 dBA sağlanması gerekir. Cihazın 3 metre uzaklıkta en az 75 dBA, en çok 120 dBA üretmesi şarttır.

Denetimde algılamayla birlikte ne kontrol edilir?

İtfaiye uygunluk denetimi yangın algılama ve uyarı sistemini, acil durum aydınlatmasını (Madde 72) ve acil durum yönlendirmesini (Madde 73) birlikte kontrol eder. Bu üçü bir bütündür: alarm veren ama karanlıkta çıkış yolunu göstermeyen bina, mevzuata uygun sayılmaz.

Süre şartı nettir. Her iki sistemin de normal aydınlatma kesildiğinde en az 60 dakika çalışması gerekir; kullanıcı yükü 200 kişiyi aşan binalarda bu süre en az 120 dakikadır. Kaçış yolunun merkez hattında aydınlatma seviyesi en az 1 lux olmalı, süre sonunda hiçbir noktada 0,5 lux’ün altına düşmemelidir. Bu süreyi sağlayan şey armatürün içindeki akü paketidir ve akü ömrü tipik olarak 3 – 4 yıldır — yani bir kez kurup unutulacak bir kalem değildir.

İtfaiye raporu ve ruhsat sürecinde sıra nasıl işler?

Sıra şudur: kullanım sınıfı ve yapı büyüklükleri belirlenir, yangın algılama projesi hazırlanır, sistem projeye uygun kurulur, itfaiye denetimi yapılır ve eksik yoksa uygunluk raporu verilir. Yapı ruhsatı ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı dosyaları bu raporu ister. Eskişehir’de başvuru Eskişehir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı’na yapılır; inceleme ve değerlendirme için belediyenin yıllık gelir tarifesine bağlı bir ücret alınır.

En pahalı hata, bu 5 adımlık sıranın tersine çevrilmesidir. Sistem projesiz kurulduğunda dedektör yerleşimi, zon bölünmesi veya kablo tipi denetimde reddedilir; düzeltme, alçıpan ve boya yenilenmesiyle birlikte 13.200 – 24.000 ₺ bandındaki ilk malzeme maliyetinin üzerine çıkar. Projeyi kaba inşaat ya da tadilat aşamasında hazırlatmak bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Periyodik bakım zorunluluğu kaç ayda bir?

Kurulu sistemi çalışır durumda tutmak da mevzuat yükümlülüğüdür. Yönetmeliğin 84 üncü maddesi, acil aydınlatma, yönlendirme ve yangın algılama sistemlerinin ilgili standartların gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulmasını bina sahibi ve yöneticisinin sorumluluğuna verir. Uygulamadaki takvim şöyledir:

Periyot	Yapılan kontrol
Günlük	Panelde arıza ve devre dışı uyarısı olup olmadığına bakılır
Aylık	Arıza göstergeleri ve yedek güç kaynağı test edilir
Üç aylık	Kontrol tertibatı incelenir, zon testleri yapılır
Yıllık	Akü testi, dedektör kirlilik ve erişilebilirlik incelemesi, siren ölçümü

Yıllık kontrolün raporu dosyada saklanmalıdır. Panelin arıza lambası yanıyorsa ya da bir zon kalıcı olarak devre dışı bırakılmışsa, sistem kâğıt üzerinde var olsa bile uygunluk sağlamaz.

Ne zaman profesyonel gerekir?

Kendiniz yapabileceğiniz kısım net: kullanım sınıfınızı belirlemek, yapı yüksekliğinizi ve toplam kapalı alanınızı ölçmek, yukarıdaki tablodan kapsamda olup olmadığınızı okumak ve panelde arıza uyarısı olup olmadığını gözlemek. Bunlar için kimseye ihtiyacınız yok.

Profesyonel gereken nokta da net: dedektör yerleşiminin TS EN 54-14’e göre hesaplanması, zon bölünmesi, yangına dayanıklı kablo seçimi, panel programlaması, projenin çizilmesi ve itfaiye uygunluk dosyasının hazırlanması. Bu kalemler elektrik tesisatı ve mevzuat bilgisini birlikte gerektirir.

Güvenlik uyarısı: Sürekli çalan bir yangın panelini zonu kapatarak susturmayın. Devre dışı bırakılan zon, gerçek yangında hiçbir uyarı üretmez — ve bu, denetimde tespit edilmesi en kolay eksiklerden biridir. Panel besleme hattında veya akü grubunda çalışmadan önce sistemin enerjisi kesilmelidir; akü grupları enerji kesilse bile yük taşır.

Eskişehir’de bu iş nasıl yürür?

Eskişehir merkezde keşfi ücretsiz yapıyoruz: binaya gelip kapalı alanı, kat sayısını, yapı yüksekliğini ve kullanım sınıfını ölçüyor, hangi Ek-7 satırına girdiğinizi yazılı olarak bildiriyoruz. Keşif 30 – 60 dakika sürer.

Kurulum süresi ölçeğe bağlıdır: küçük bir dükkân veya tek mahalli depo 1 günde, apartman ortak alanı 1 – 2 günde, çok zonlu bir iş yeri 2 – 4 günde tamamlanır. Maliyet tarafında küçük bir iş yeri için 4 zonlu konvansiyonel sistemin malzeme bandı 13.200 – 16.800 ₺, apartman ortak alanı için 10 dedektörlü kurulum 19.200 – 24.000 ₺ civarındadır. Bantlar Eylül 2026 itibarıyla malzeme bedelidir, KDV hariçtir ve montaj ayrıca fiyatlanır; kalem kalem döküm yangın alarm fiyatları sayfasındadır. Kurulumlarımızı Netelsan ve Eleks ürünleriyle yapıyoruz.

Bina tipinize göre paket ve bütçe örneklerini apartman ve site çözümleri, iş yeri ve dükkân çözümleri ve fabrika, depo ve OSB çözümleri sayfalarında bulabilirsiniz. Sistem kurulumu, projelendirme ve periyodik bakımın kapsamı için Eskişehir yangın alarm sistemleri sayfasına bakabilirsiniz.

Zorunluluk değerlendirmesi için 0222 240 40 60 numarasını arayabilir, çalışma saatlerimizi ve adresimizi iletişim sayfamızdan görebilirsiniz. Yangın riskinin büyük bölümü elektrik tesisatından doğduğu için, panonuzda tekrarlayan atma sorunu varsa kaçak akım rölesi neden atar rehberini de okumanızı öneririz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Buradaki zorunluluk eşikleri Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve yukarıda künyesi verilen Danıştay kararları esas alınarak özetlenmiştir; somut binanız için bağlayıcı değerlendirmeyi yetkili itfaiye birimi ve gerekirse bir hukuk danışmanı yapar. Mevzuat değişebilir, kaynakların güncel hâlini kontrol edin.